Hỏi: Trung tâm tài chính chắc chắn phải có một cấu trúc hạ tầng hiện đại nhưng nó không chỉ là văn phòng cao cấp cho thuê. Vậy các tổ chức thuê và hoạt động như thế nào?
Nguồn thu của quốc gia có trung tâm tài chính đó ngoài tiền cho thuê văn phòng thì thu được lợi ích gì?
ĐÁP: Câu hỏi của bạn chạm đúng bản chất ♥ $¥¢£€♧♤◆ của trung tâm tài chính (financial centre). Nhiều người nhìn thấy các tòa nhà chọc trời ở Singapore, Hong Kong hay Dubai và nghĩ rằng đó chỉ là "bất động sản văn phòng cao cấp". Thực ra, văn phòng chỉ là phần nổi rất nhỏ của một hệ sinh thái tạo ra giá trị lớn hơn nhiều.
1. Trung tâm tài chính là gì?
Có thể hình dung trung tâm tài chính như một "chợ đầu mối của tiền vốn".
Nếu chợ đầu mối nông sản kết nối người bán rau với người mua rau, thì trung tâm tài chính kết nối:
Người có tiền ↔ Người cần vốn;
Nhà đầu tư ↔ Doanh nghiệp;
Người muốn phòng ngừa rủi ro ↔ Người chấp nhận rủi ro;
Các quốc gia ↔ Dòng vốn quốc tế.
Trong đó có rất nhiều loại tổ chức hoạt động cùng lúc.
2. Những ai thuê văn phòng ở đó?
a) Ngân hàng quốc tế
Ví dụ:
HSBC Holdings;
JPMorgan Chase;
Citigroup.
Họ thực hiện:
cho vay doanh nghiệp; tai trợ thương mại; thanh toán quốc tế; quản lý tiền tệ cho khách hàng toàn cầu.
Ví dụ một doanh nghiệp Việt Nam nhập máy móc từ Đức có thể thanh toán qua ngân hàng đặt tại Singapore.
b) Công ty chứng khoán và ngân hàng đầu tư
Họ: tư vấn phát hành cổ phiếu; phát hành trái phiếu; sáp nhập và mua bán doanh nghiệp (M&A); tư vấn niêm yết.
Ví dụ một doanh nghiệp Indonesia muốn huy động 1 tỷ USD có thể thuê ngân hàng đầu tư tại Hong Kong tổ chức phát hành trái phiếu.
c) Quỹ đầu tư
Gồm:
- quỹ tương hỗ;
- quỹ hưu trí;
- quỹ đầu cơ (hedge funds);
- quỹ đầu tư tư nhân (private equity);
- quỹ đầu tư mạo hiểm.
Họ quản lý hàng chục đến hàng nghìn tỷ USD tài sản.
d) Công ty bảo hiểm và tái bảo hiểm
Ví dụ: bảo hiểm hàng hải; bảo hiểm hàng không; tái bảo hiểm rủi ro thiên tai.
Một công ty bảo hiểm ở Việt Nam có thể chuyển bớt rủi ro cho nhà tái bảo hiểm đặt tại Singapore hoặc London.
e) Công ty luật và kiểm toán
Ví dụ: kiểm toán báo cáo tài chính; tư vấn thuế quốc tế; tư vấn pháp lý cho phát hành trái phiếu.
Mỗi thương vụ lớn đều cần họ.
f) Công ty công nghệ tài chính (Fintech)
Họ phát triển: thanh toán điện tử; định danh khách hàng; quản trị rủi ro; giao dịch tự động; phân tích dữ liệu tài chính.
3. Họ hoạt động như thế nào?
Ví dụ đơn giản:
Một doanh nghiệp Việt Nam muốn xây nhà máy trị giá 500 triệu USD.
Ngân hàng đầu tư tại Singapore tổ chức phát hành trái phiếu.
Quỹ hưu trí Canada mua trái phiếu đó.
Công ty luật soạn hồ sơ.
Công ty kiểm toán xác nhận báo cáo tài chính.
Ngân hàng thanh toán chuyển tiền.
Công ty bảo hiểm bảo lãnh một phần rủi ro.
Chỉ một giao dịch như vậy có thể tạo doanh thu cho hàng chục tổ chức.
Tiền không nằm yên trong két sắt mà liên tục luân chuyển qua hệ sinh thái dịch vụ tài chính.
4. Quốc gia được lợi gì ngoài tiền thuê văn phòng?
Đây mới là phần quan trọng♥.
Thuế Quốc gia thu được: thuế thu nhập doanh nghiệp; thuế thu nhập cá nhân của lao động lương cao; thuế giá trị gia tăng đối với nhiều dịch vụ; các loại phí cấp phép.
Ở nhiều trung tâm tài chính, thuế từ khu vực dịch vụ tài chính đóng góp đáng kể cho ngân sách.
Việc làm chất lượng cao
Một chuyên gia: luật quốc tế; quản trị rủi ro; phân tích đầu tư; kiểm toán; công nghệ tài chính có thể tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn rất nhiều so với lao động giản đơn.
Lương cao kéo theo: tiêu dùng; giáo dục; nhà ở; y tế; dịch vụ cao cấp.
Thu hút dòng vốn quốc tế
Đây là lợi ích lớn nhất.
Nếu vốn toàn cầu thường xuyên đi qua quốc gia đó, nước sở tại sẽ: dễ tiếp cận nguồn vốn hơn; giảm chi phí huy động vốn; doanh nghiệp trong nước có nhiều lựa chọn tài trợ.
Singapore là ví dụ điển hình: quy mô tài sản tài chính mà họ quản lý lớn hơn rất nhiều GDP của quốc đảo này.
Tăng ảnh hưởng quốc tế
Trung tâm tài chính thường đi kèm với quyền lực mềm.
Ví dụ:
- đồng tiền được sử dụng rộng rãi hơn;
- chuẩn mực pháp lý được nhiều nơi chấp nhận;
- khả năng tác động tới dòng vốn khu vực.
Vì vậy, London vẫn giữ vai trò tài chính rất lớn dù công nghiệp sản xuất không còn chiếm ưu thế như trước.
Thúc đẩy các ngành khác
Một trung tâm tài chính phát triển kéo theo: khách sạn; hàng không; hội nghị quốc tế; bất động sản; giáo dục; công nghệ thông tin; dịch vụ chuyên nghiệp.
Hiệu ứng lan tỏa này thường lớn hơn rất nhiều tiền thuê văn phòng.
5. Nhưng có rủi ro gì?
Không phải chỉ có mặt tích cực.
Một quốc gia quá phụ thuộc vào tài chính có thể gặp:
-bong bóng bất động sản;
- bất bình đẳng thu nhập;
- dòng vốn nóng ra vào thất thường;
- rủi ro rửa tiền;
dễ bị tác động bởi khủng hoảng tài chính toàn cầu.
Cuộc Global Financial Crisis cho thấy khi trung tâm tài chính gặp biến động, tác động có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế.
6. Có thể ví von thế nào?
Nếu một cảng biển kiếm tiền nhờ tàu thuyền cập bến, bốc dỡ hàng hóa và các dịch vụ hậu cần, thì trung tâm tài chính là "cảng biển của dòng vốn".
Tiền thuê văn phòng chỉ giống như phí neo đậu tàu. Phần giá trị lớn nằm ở:
phí giao dịch, dịch vụ tài chính, thuế, việc làm chất lượng cao, khả năng điều phối dòng vốn quốc tế, và ảnh hưởng kinh tế mà quốc gia đó có được.
Vì vậy, khi một nước muốn xây dựng trung tâm tài chính, mục tiêu thực sự không phải là xây vài tòa nhà đẹp để cho thuê, mà là tạo ra ♥ một hệ sinh thái thể chế, pháp luật, nhân lực và niềm tin đủ mạnh để dòng tiền toàn cầu lựa chọn đi qua mình.