Tưởng nhớ những người lính các thời đại bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

Bao nhiêu người giống tôi lứa tuổi

Đã trở thành huyền thoại mây bay

“Không ai biết mặt đặt tên nhưng họ đã làm nên ĐẤT NƯỚC”

---------------

Trời xanh sau trước gặp nhau

Các thời chinh chiến chụm đầu “Thiên Phây”:

1- Hai Bà bảo tớ cầm chầy

Đánh quân Mã Viện chết đầy hai bên

Chúng dân thương xót khắc tên

Tuyền là bậc tướng đặt lên chùa chiền

2. Bà Triệu thúc cồng đi liền

Giữa lúc trận tiền miềng thấy chú voi

Ba vòi quật giặc tơi bời

Rụi mắt kêu trời ! cặp vú Triệu Trinh

3.Tớ theo Lý Bí chiến chinh

Sau về Dạ Trạch toàn rình bẫy chim

Giặc Lương đói quá đi tìm

Cua cá, ốc ếch rồi dìm giết nhau

4.Đại vương- Bố Cái to đầu

Mỗi khi xuất trận một chầu nem tai

Thắng thua hai bên chạy dài

Mình lên mạn ngược làm giai xứ Mường

5. Theo họ Khúc ra sa trường

Mũi tên thì ít nên thường đậu bay

Ném hòn đá bằng nắm tay

Vấp ngã xuống hố chết ngay tức thì

6. Vua Đen đến núi Ba Vì

Tớ lạc vào bản tên gì ? toàn tiên

Ban ngày họ sống rất hiền

Mặt trời chợp mắt họ liền chọi nhau!

Toàn thân thể tớ nhức đau!

Quá giang mấy tháng trực chầu Diêm vương…

7. Mình theo phò mã họ Dương

Đánh quân Nam Hán vào đêm sương mờ

Ngô Quyền không thích làm thơ

“Đằng giang tự cổ huyết do hồng đào”

Anh em tử trận được vào

Miếu thờ bé xíu ngạt ngào hương thơm!

Chiến thắng, Ngô Vương mời cơm

Mình nhận bổng lộc tinh tươm rồi về!

Xương Văn, Xương Ngập lại thuê

Đánh nhau loạn xạ mình nghê lắm rồi

Hai thằng Thái tử quá tồi

Nhà Ngô sụp đổ loạn mười hai quân!

8. Thua trận bị bắt thay quần

Miềng theo Bộ Lĩnh đóng gần Hoa Lư

Một tên chủ tướng rất hư

Bắt lính bọn tớ trả thù linh tinh,…

Làm lính cận vệ Nhà Đinh

Thấy quan đổi chác tiền tình vợ con

Dê thui Tràng Yên rất ngon

Tiên Hoàng khi mất tay còn nâng ly!

9. Vân Nga biết trước bỏ đi

Lê Hoàn sướng quá ôm ghì lấy ngay

Vài tháng Thái hậu vung tay

Long bào phấp phới, cối chày âm vang

Lính lác được bữa tiệc sang

Sau theo Thập đạo Lê Hoàn đánh nhau!

Đinh Điền, Nguyễn Bặc thua đau

Bình Chiêm- Phá Tống đục ngầu máu me

Tử trận ở dưới lũy tre

Miềng về thiên cổ vẫn nghe tiếng hò!

10. Ngọa triều chân giữa rất to

Chính là trĩ ngoại sưng thò thành đuôi

Công Uẩn tuyển mộ thân tôi

Đồng hương kinh Bắc một thời cá tôm!

Giờ đây nhớ mãi một hôm

Ngọa triều róc mía chồm chồm đầu sư

Miệng rằng: “ tu gì mà hư

Cơm độn thịt chó ngất ngư rượu chè”…

Dời đô mình phải đi bè

Gặp cơn sóng dữ sớm về cao Xanh

11. Thái Tổ định đô Long Thành

Chiếu thơ bay bổng dân lành hò reo

Kinh kỳ ngày ấy rất nghèo

Chùa chiền vài chiếc lèo tèo ngựa xe

Công Uẩn trị quốc tài nghê

Đền chùa xôi oản xum xuê bốn mùa

Sư anh, sư cô, sư chùa

Tắm tiên kỳ cọ tẩy xua bụi trần

Miềng làm lính lệ có phần

Sau lên biên ải đi tuần rồi thăng!

12.Nhạc hiếu Thái Tổ tằng tằng

Tam vương loạn xạ “mày thằng” tranh ngôi

Miềng theo Phụng Hiểu không tồi

Công trạng dẹp loạn được ngồi chiếu trên

Bạn miềng theo Tam vương điên (3 em của Lý Thái tông giành ngôi)

Được tha tội chết, đày miền núi xa!

Hồi đó thọ nạn trộm gà

Tra xét nhiều vụ hóa ra tại chùa

Oản xôi chay tịnh nhạt chua

Phật tử mất nết gom mua nhốt lồng

13. Dưới cờ vua Lý Thái Tông

Đánh quân Chiêm ở phía trong mấy lần

Đồng đội mình nát dưới chân

Voi Lào hung dữ đến gần Ái châu (Thanh Hóa nay)

Đánh nhau với Nùng Trí Cao

Phá  mưu Tống nhập ta vào Ung Châu!

Bạn mình bị ném vỡ đầu

Dân Tày chữa trị rất lâu không về

14. Viễn chinh phương Bắc mải mê

Hỏa công đánh phá thành trì hai châu

Một lời nhắn nhủ mai sau :

Bọn mắt một mí quân Tầu lỳ gan

Chúng lao vào lửa cả đàn

Tự thiêu, tự vẫn nhiều ngàn dân binh !

Bao mồ viễn xứ lặng thinh

Trở về Tổ quốc chúng mình chắp tay:

“Cầu Trời phù hộ chúng mày

Ngàn năm sau nữa đất dày phủ lên!”

Như Nguyệt soi dãy Nham Biền

Quách Quỳ xua lính trâu điên trả thù

Sơn lam chướng khí mịt mù

Quân Tống mắc bệnh gà rù H5

Chúng mình trấn ải bờ Nam

Tổ tôm, tá lả, quýt cam, rượu trà

Thái úy chưa đến tuổi già

Đêm đêm màn trướng đàn bà vào thăm

15. Cha xuất ngũ về nuôi tằm

Chiến chinh sứt sẹo được tầm mẫu hai

Miềng đang lùa vịt, quăng chài

Chiều mõ bớ bớ,… sáng mai lên đường

Thương con mẹ ấn hũ tương

Cha cho vài mẹo sa trường tránh tên...

Quân Chiêm xâm lược cuồng điên

Cướp bóc, phá phách, hiếp liền bà xinh!

Dừng chân Nhật Lệ- Quảng Bình

Các o trẻ đẹp ra đình đón quân

Nhiều chú tụ bạ lần chần

Rủ mình đảo ngũ vào dân sống nhờ

Chợt nghe vang vọng câu thơ

Sơn hà Nam quốc mở bờ cõi xa…

Lìa trần trong tiếng hò la

Trận tiền khói lửa quân ta chết nhiều

Giờ đây trong cõi phiêu diêu

Khói hương trần thế mình liều về chơi

Thấy nhiều “ma học” khơi khơi

Bới đất lừa cốt ở nơi dương trần!

(còn nữa)

Thất (7)

Truyền thông Italia cho biết một chiếc máy bay trực thăng chữa cháy của Italia đã bị rơi tối ngày 27/7; 2 phi công tử nạn

Vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 16h57' ngày 25/7 (theo giờ địa phương). Trực thăng quân sự Ấn Độ rơi, 7 người thiệt mạng

Máy bay MD-83 (chuyến bay AH5017) của hãng Swiftair do Air Algerie thuê và vận hành đã mất tích khoảng 50 phút sau khi cất cánh từ thủ đô Ouagadougou của Burkina Faso vào ngày 24/7 để đến thủ đô Algiers của Algeira, rơi ở Mali

Chuyến bay từ thiện của Mỹ rơi ở Thái Bình Dương ngày 23/7. Phi công 17 tuổi người Mỹ tử nạn. 

MH17 Malaysia Air được cho là bị bắn rơi ở Ukraine hôm 17/7

MH 370   Malaysia Air mất tích 8/3 ở Ấn độ Ddương

Tối 23/7, chiếc máy bay AT R-7   2 của hãng hàng không TransAsia Airways rơi ở Bành Hồ Đài Loan

Vào lúc 7h46 phút ngày 7/7, máy bay trực thăng Mi171 rơi tại thôn Hòa Lạc, xã Bình Yên, huyện Thạch Thất, Hà Nội.

17-7-2014: Trực thăng cứu hỏa Hàn Quốc gặp nạn

14-7-2014: Máy bay quân sự rơi ở Campuchia

24-6-2014: Máy bay A310-300; AP-BGN; Chuyến bay PK756 của Hãng hàng không quốc tế Pakistan International Airlines (PIA) bị trúng đạn

5-6-2014: Máy bay JH-7 Flying Leopard của Trung Quốc bị rơi

17-5-2014: Thảm kịch xảy ra đối với chiếc máy bay quân sự An-74 TK300 của không quân Lào

Trang trại Baochau nature farm: công nghệ EM đem lại sản phẩm sạch

 By MaiNguyen

Hẹn hò mãi, chủ nhật tuần qua bạn gọi đi Sóc Sơn thăm trang trại của vợ chồng anh Thắng, chị Hương. Baochau nature farm - cái tên nghe như chẳng liên quan đến lợn gà ấy không phải ngẫu nhiên anh đặt mà do một nhà nghiên cứu người Mỹ khi đến thăm trang trại đã gợi ý lấy tên đó và chính nhà nghiên cứu ấy đã đưa tên vào hệ thống định vị toàn cầu các trang trại dùng công nghệ sạch. Câu chuyện trang trại bắt đầu “nổ”. Anh Phong – cấp vụ của một Bộ lớn nói “Nếu tôi nhận lời đi trang trại cuối tuấn ở ngoại thành thì cả năm không hết”. Trang trại chúng tôi đến, từng được truyền thông giới thiệu có công nghệ chăn nuôi sạch nhất Việt Nam.

Khoa học có đất sống
Chế phẩm EM là công nghệ vi sinh do giáo sư TeruoHiga người Nhật phát minh từ năm 1958 được ứng dụng ở nhiều nơi trên thế giới. Từ hơn 10 năm trước đã áp dụng ở một số vùng trong nước ta. Anh Thắng đã khảo cứu sách, đi Đài Loan thăm trại chỉ hai người nuôi cả vạn con gia súc gia cầm, đến Đại học Nông nghiệp gặp các thầy, nhờ giúp đỡ. Tiến sĩ Phạm Khắc Quảng, một chuyên gia hàng đầu ở Việt Nam về chế phẩm EM chỉ dẫn, cho chế phẩm gốc và tài liệu. Thắng đã pha chế thành công chế phẩm mang tên “Nguyễn Đại Thắng” với các nhóm chế phẩm có đặc tính sinh học:

(1) Khử mùi chất thải chăn nuôi bằng cách phun xuống nền chuồng, trộn với mùn cưa lót nền. Nền rộng, lợn vận động trong chuồng khỏe hơn lợn béo nằm lồng, mùn chế phẩm bám vào da lông móng mũi làm lợn khỏe sạch hơn cách phun nước, rửa chuồng. Công nghệ này tiết kiệm điện, nước, nhân công... Sau thời gian dài đến... 4 năm mùn đó trở thành phân bón cây trồng, đặc biệt là trồng hoa cây cảnh.

Thắng dẫn khách thăm hệ thống chuồng, anh bới bốc một nắm mùn đưa khách xem, anh ngửi, khách ngửi thấy mùi như đất sạch. Để chứng minh nước thải sạch, có giám đốc nhà máy từng dẫn khách tới nơi nước thải vào hồ cá và uống một cốc!

Hàng loạt chế phẩm EM thứ cấp do anh Thắng pha chế thành công có thể áp dụng hữu ích trong xử lý môi trường chuồng trại, ao hồ, hệ thống làng nghề, cống rãnh… ở nông thôn hoặc tạo thành quy trình chăn nuôi, trồng trọt sạch sẽ, bền vững. Anh Thắng sẵn sàng giúp đỡ, chuyển giao công nghệ cho các trại chăn nuôi tập trung hay các vùng nông thôn có nhu cầu. Xin liên hệ theo số điện thoại anh Thắng: 091651.1886, email: nguyendaithang77@gmail.com. (QĐND) http://www.baochaufarm.com                              Chủ trại (trái)

(2) Chế phẩm khác làm men ủ thức ăn. Thắng bảo đó là công đoạn quan trọng để tăng hiệu suất chuyển hóa thức ăn, hình thành chất lượng thực phẩm, tiết kiệm chi phí đầu vào, hoàn toàn khác xa với những bao thức ăn công nghiệp cho gia súc lớn nhanh như thổi.

Trong khi thức ăn công nghiệp đóng bao, sau 45 ngày gia cầm nặng tới 2 kg, lông tơ không kịp rụng, nhà nông thích, bởi vẫn có đầu ra!?. Anh Hưng chủ trại bên Hòa Lạc sang thăm, nói “chăn nuôi nhàn lười” không có sản phẩm ngon sạch. Một khách xác nhận “Con gia cầm công nghiệp ấy ở nước ngoài giá ngang cốc bia tươi, thấp hơn mớ rau muống sạch”. Nghe có vẻ xa lạ nhưng đó là thực tế của người trải nghiệm các chuyên công du!

Trang trại Thắng Hương thành công ở hai điểm quan trọng này nên đã duy trì và phát triển đàn lợn cho vài ngàn lợn giống mẹ gốc Móng Cái thuần Việt to khỏe lai với lợn “Tây” lực lưỡng, và 10 ngàn con gà thịt, gà trứng giống Ai Cập, gà xương đen, gà ác tiềm thuốc bắc mà phố chợ ẩm thực Hà Nội săn đón cho thực khách sành ăn... Thịt và trứng ở trại Thắng Hương đã có “thương hiệu” trong giới sành đồ sạch, cho các buổi liên hoan đông người ăn và chia thực phẩm; khác hẳn với lợn gà... tăng trọng nhiều mỡ, tích nước, ít dinh dưỡng nhưng “giàu độc tố”.

Thắng cho biết: “Nếu trang trại không sạch, dân chúng xung quanh phản đối, nhiều trại chăn nuôi đã phải đóng cửa. Một số đại diện công ty bán thức ăn chăn nuôi rất muốn tìm hiểu kỹ công nghệ, tôi sẵn sàng chuyển giao cho những người chăn nuôi để có được một nền nông nghiệp sinh học, thực phẩm sạch thay thế cho các sản phẩm hiện nay đang lạm dụng chất kích thích tăng trọng đánh vào sức khỏe người tiêu dùng, hủy hoại môi trường...”

Khách thăm nói: Các dự án chăn nuôi sạch nên tiếp cận trại của anh Thắng để nhận chuyển giao công nghệ, thay đổi cách chăn nuôi cũ.

Chuyên gia Phong cao hứng: Các nhà cung cấp thức ăn chăn nuôi chỉ biết lợi nhuận, khuyến khích nuôi gia công, ứng vốn, giống; ngân hàng cho vay làm hệ thống chuồng trại,... để nông dân cảm thấy chăn nuôi “nhàn nhã” nhưng giá trị gia tăng bị căng mỏng, người chăn nuôi cố theo đuổi để có thêm chút thu nhập. Các dự án môi trường xếp tập xin ngân sách bởi môi trường là việc chung! Các hầm khí sinh học Bioga cục bộ không giải quyết triệt để môi trường vì các hầm đơn không đủ thời gian lắng lọc làm sạch nước thải, dùng không hết, khí xả ra ngoài, mà đầu tư nhiều bể lớn lại cần vốn. Phong cho biết thêm, dân ta nhiều chục năm gần đây rất cảm hứng sử dụng dầu thực vật trích ly theo công nghệ dùng hóa chất lấy tối đa dầu, trong khi đó có nhiều nhà nhập khẩu ở nước giàu ăn sạch lại rất thích mua dầu ép thô, họ trốn cái bẩn độc trong dầu trích ly đóng chai... bán khuyến mại! 

Niềm say mê của chủ trại

Xuất thân từ người con quê lúa Thái Bình nhưng được đào tạo để trở thành cán bộ cao cấp trong quân đội, cùng với những khát vọng qua những chuyến tham quan khảo sát mô hình nông trại ở nước phát triển từ những năm còn ngồi ghế giám đốc công ty Thăng Long (Bộ Quốc Phòng), bây giờ anh mới có dịp trở lại làm người nông dân thực thụ, nhưng với cái chất của một người trí thức làm nông nghiệp. Qua những chuyến công du khắp các vùng quê Việt Nam, đâu đâu anh cũng bắt gặp sự ô nhiễm mối trường ở các làng quê Việt, từ những trang trại với quy mô hàng vạn con gà, hàng nghìn con lợn cho đến những hộ gia đình chỉ nuôi một vài con lợn con gà, con trâu con bò…xung quanh đặc một mùi xú uế của gia súc gia cầm, ở đâu cũng là những bao cám công nghiệp…Từ những trăn trở đó anh tự đặt ra cho mình một câu hỏi: nước ngoài làm được tại sao mình không làm được, vậy là anh bắt tay vào làm. Nhưng sự đời không đơn giản thế, bao nhiêu năm trong quân đội, bao năm lăn lộn với thương trường nhưng chưa bao giờ anh làm gì liên quan tới nông nghiệp, nên khi biết ý định của anh, nhiều người nghi ngờ tính khả thi của nó. Bạn bè bảo “Với lương quân đội, nhà mặt phố cho thuê là sống khỏe. Bao người đầu tư trại chăn nuôi với tiền cả núi, thu về từng xu...Thắng tự mua vào vất vả?”. Mẹ và vợ anh đôi lúc phàn nàn. Ai cũng nghĩ vậy thì theo “đạo nhàn” sống qua năm tháng, xã hội đi ngang, đất đai hoang hóa, môi trường ô nhiễm... gây dựng gì cho hôm nay và tương lai?

Anh Hưng, một người có nhiều năm sống và làm việc ở nước Nga, hiện nay là chủ mấy nhà hàng ở phố cổ cũng đánh xe đưa hai cán bộ kỹ thuật trang trại của anh ở mạn Hòa Lạc đến học hỏi kinh nghiệm. Hưng nói “Làm nghề này vất vả lắm, mỗi tháng tôi đi lại hết hơn 10 triệu đồng tiền xăng, đêm thức chăm lợn đẻ. Giống lợn mán nuôi sạch rất khó, 10 con được 3, kiên trì thì đến các lứa sau sẽ khá hơn. Chúng tôi phải mang cả đất ở “bản quán lợn mán” về để giữ sức khỏe lợn. Lợn mán hay lợn thả rông nhiều giun sán lắm”. Biết sản phẩm của anh Thắng đã qua kiểm nghiệm, khắc phục được những hạn chế đó nên phải đến để học hỏi kinh nghiệm và kỹ thuật nhằm phát triển trang trại của mình.

Tuy nhiên, trong bữa cơm thân mật đó thực khách lăn tăn đến vấn đề quản lý ở trang trại. Anh Thắng tiết lộ, để quản lí từ xa, anh lắp đặt hệ thống camera nối mạng, ở đâu cũng xem được trại của mình, phải nhắc nhở luôn để người làm chú ý quy trình. Kỹ năng quản lí trang trại tưởng đơn giản nhưng khá phức tạp bởi đó là quy trình có quy mô đầu vào ra, quyền lợi và nghĩa vụ người lao động, an ninh, an toàn môi trường... Nói chung là vất vả, không thích hợp với người thú vui điền viên.

Chị Hương vợ anh Thắng đi lại trao đổi với người làm, chị đội nón lá rộng vành, hái rau (hơi giống sơn nữ), chuẩn bị bữa cơm trưa cho khách. Một bữa cơm với toàn sản phẩm sạch của trang trại, cái hương vị của đồng bằng Bắc bộ, với những húng láng, đinh lăng, lá mơ, rấp cá…và đã làm cho những thực khách như chúng tôi vỡ lẽ: ở thành phố để có một bữa cơm với toàn sản phẩm sạch như vậy không hề đơn giản, kể cả với những người giàu. Bởi có đến đây, mới hiểu rằng để tạo ra những sản phẩm ngon, đẹp mắt thì người nông dân nào cũng có thể làm được với sự hỗ trợ của thuốc trừ sâu, phân hoá học, cám công nghiệp…nhưng để tạo ra một sản phẩm sạch thực sự, với toàn thực hữu cơ như ở trang trại này không phải ai cũng làm được…..Chị nói rằng mình làm mình hiểu, nhưng quan trọng những nhà hoạch định chính sách, những nhà quản lý nông nghiệp có quan tâm sâu sắc đến những điều này?

LÀO CAI NĂM 1999

By MaiNguyen

Từ ga Hà Nội (phố Trần Quý Cáp), qua đêm trên tầu, theo bờ sông Hồng chúng tôi đến Lào Cai, đường sắt hôm nay khá hơn về tốc độ và trật tự. Cùng tàu với chúng tôi có đôi vợ chồng người Mỹ đi du lịch Sa pa, xuống ga Lào Cai, Jim to cao hài lòng về chuyến tàu, anh ta ngủ được. Ga Lao Cai có nhiều phương tiện như ô -tô, xe ngựa, xe máy đón khách. Là thị xã (nay là Thành phố) giáp biên giới, nơi đây thanh bình, trật tự, phong quang đón khách. Lượt đi lượt về mới đủ cảm thông cho những cán bộ, nhân dân Lào Cai có công việc đi về xuôi. Chiều hôm xuôi Hà Nội, cùng toa có chị giám đốc ngành đi trả bài thi vào sáng hôm sau, chúng tôi hỏi sao không đi ô-tô, chị bảo tốn tiền, tốn sức hơn đi tàu. Có người nói, muốn thử sức mình hãy đi tàu ngược và leo núi một chuyến dài ngày.

Gần mười năm nay, từ ngày tái lập tỉnh Lào Cai, Thị xã vùng cao nơi biên giới hồi sinh trên đống đổ nát. Vịnh bạn học với tôi nói: Năm 1992, Thị xã là rừng lau sậy, những người dân trở về và đến đây đã lật từng viên gạch, bụi cỏ, tháo gỡ bom mìn, quyết tâm xây dựng lại nhà ở, công sở, đường phố, nhà ga, chợ mới đàng hoàng hơn, to đẹp hơn. Anh Thẩm ở sở Kế hoạch và Đầu tư nói: Mấy ông bạn Lai Châu sang chơi, bảo Lào Cai là “thiên đường” với họ! Chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng, cảm phục ý chí, tình yêu đất nước quê hương của những người dân nơi địa đầu Tổ quốc, họ bám đất, trồng cây, làm nhà cho Tổ quốc bình yên và phát triển trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Lào Cai, thủ phủ cấp Tỉnh duy nhất áp đường biên.

Cửa khẩu Lào Cai nhỏ và chật bên ta là phường Cốc Lếu, bên kia là thị trấn Hà Khẩu, qua lại bằng cầu Kiều cũ kỹ trên sông Nậm Thi, mùa khô nước cạn, một con đò nhỏ bơi qua, xe thồ hàng ngược nhau là vướng, tàu liên vận đi qua làm ùn tắc đến hơn 10 phút, hình như cán bộ biên phòng và đường sắt hai bên cẩn thận nên kéo dài giờ chắn tàu. Một dự án làm thêm cây cầu nữa gần cầu Kiều đã đựợc Bộ giao thông hai nước bàn tính. Cửa khẩu Lao Cai cần được đầu tư hơn nữa về cơ sở vật chất, có khu riêng tạo ra sự liên hoàn về thủ tục xuất nhập khẩu và xuất nhập cảnh, cần có kho ngoại quan, có thêm thiết bị kiểm tra tự động cho người và hàng hoá, có cửa hàng miễn thuế với quy mô lớn hơn nhiều lần gian hàng nhỏ bé hiện nay.

Các bạn Lào Cai bảo hai bên cầu Kiều là hai tỉnh nghèo, so với một số cửa khẩu trên bộ mà chúng tôi có dịp đến thì ở đây ít sôi động hơn, những tốp xe Milsk (xe máy của Liên xô) bên Lào Cai và xích lô máy Hà Khẩu hết đứng lại chạy chờ đón khách cùng với số xe thồ, cửu vạn. Ðể bớt lệ phí những chiếc xe thồ chuối xanh, vải chín chất ngập đầu hai cửu vạn nhỏ gầy đẩy qua cầu Kiều, nếu đem một buồng chuối đi qua cầu lệ phí hai chiều hết mươi nghìn còn đâu lờ lãi, đi đò không giấy thông hành mười ngàn một lượt cung vậy.

Tất bật nơi đây hiện lên cả những con ngựa thồ cứ chạy rông mà trên xe không hàng, không khách. Một cô gái mà vất vả không che được nét trẻ trung nói với chúng tôi: Bọn em ngày nào cũng đến đây chờ xem chủ hàng nào thuê thì bốc vác, gồng gánh; một cô đổi tiền cho biết chỉ đổi số tiền nhỏ lẻ và đổi khi nhân viên đổi ngân trong trạm nghỉ, mỗi ngày lãi không bằng số tiền chồng uống bia, cô bực tức nói khi đổi lại cho chúng tôi 300 nhân dân tệ tỷ giá 1570 đồng.

Tìm hiểu kinh tế cửa khẩu chúng tôi gặp Ban chỉ huy biên phòng và Sở Công an Lào Cai. Các anh ủng hộ chủ trương phát triển kinh tế cửa khẩu, tạo điều kiện hai bên đi lại làm ăn, thăm hỏi, du lịch nhưng phải bảo đảm an ninh trật tự. Năm 1998, phối hợp với các ngành đã làm thủ tục xuất nhập cảnh cho 40 vạn luợt người qua lại, 515 chuyến tàu hàng và 56 chuyến tàu khách liên vận quốc tế, khối lượng hàng hoá thông qua đạt 18 vạn tấn. Từ đầu năm đến nay nhịp độ giao lưu tăng hơn với 32 vạn lượt người qua lại, 21 đoàn ra, 14 đoàn vào với mục đích khảo sát thị trường, hội nghị, học tập,... 800 người mang 30 quốc tịch nước thứ ba cho mỗi loại vào ra; cùng thời gian này đã xử lý hành chính 273 vụ với 273 đối tượng vi phạm quy chế xuất nhập cảnh.Theo các anh, cần tiếp tục đơn giản thủ tục, phổ biến rộng hơn quy chế cửa khẩu và có sự phối hợp tốt hơn giữa các ngành hữu quan. Các anh mong muốn được ưu tiên vốn xây dựng các cụm xã vùng cao biên giới, trước hết là xây dựng trường học, trạm xá, bưu điện, chợ và cụm văn hoá, tiếp đến là chính sách đào tạo cán bộ tại chỗ, khuyến khích cán bộ miền xuôi lên công tác lâu dài.

Tối hôm đó được thiếu tá Lê Quốc Bang dẫn đi hát karaoke, Bang bảo: Phải đi với tôi, đi chỗ khác là bị ghi số xe đấy. Mấy bữa sau đi nhậu, nghe thiếu tá Hùng đọc thơ với món thịt gà den, nghe chuyện bãi đá cổ ở Sa Pa... Một chiều đi đền chùa Ông Bảy…Ðền ngay bên sông nhìn sang bên kia; biết ơn cha ông đã giữ đất làm chùa “định phận ở đất này”.

Mặc dù hai bên, Lào Cai và Côn Minh đã tổ chức hội chợ nhưng về cơ bản vẫn là hàng hoá xuất nhập khẩu tiểu ngạch, tính ổn dịnh về mặt hàng và giá không rõ ràng, hàng Việt Nam xuất sang Trung Quốc chủ yếu là nông sản, khoáng sản, chi phí vận tải bảo quản khá lớn không có khách hàng ổn dịnh, sự canh tranh về giá bên Việt Nam tạo cơ hội để khách hàng ép giá, hàng tấn dứa phải đổ đi rất thiệt hại cho nông dân, thương nhân. Chính sách bảo hộ hàng nội làm cho các văn phòng đại diện của các doanh nghiệp Việt Nam vất vả trong tiếp thị. Biển quảng cáo Biti’s bên Hà Khẩu hiếm như biển quảng cáo hàng Trung Quốc bên thị xã Lào Cai.

Tằng Loỏng, một cụm công nghiệp được dự liệu trên cơ sở hạ tầng đã đầu tư khoảng 1000 tỷ đồng quy đổi từ năm 1984. Ông Kim- giám đốc Sở Công nghiệp Lào Cai dẫn chúng tôi đến nơi này, cách Cam Ðường gần 30 km. Tại đây có nhà máy Apatít toạ lạc trên khu dất rộng với hai làn  đường ray chạy từ Cam Ðường vào và nhà ga nội bộ, 7 làn ray đưa quặng về Phố Lu, hệ thống đường bê tông nội bộ mật độ cao chạy trong khu đã bị lau sậy phủ, cùng với khu hành chính, nhà văn hoá, đống đường ray han rỉ hoang phế, nhưng nhà của dân, công nhân mỏ vẫn bám kín bên đường bê tông như chờ đón một ngày gần đây cụm công nghiệp Tằng Loỏng khởi động.

Ông Giám đốc Sở Công nghiệp khá say sưa với dự án cụm công nghiệp, theo ông hạ tầng ở đây khá tốt cho một cụm công nghiệp địa phương, vấn đề là chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào  chế biến tinh sâu các khoáng sản của Lào Cai để xuất khẩu và tiêu dùng trong nước. Công ty khoáng sản Lào Cai được  thành lập năm 1993, với số vốn 50 triệu đồng, có tốc độ tăng trưởng 30 % năm, là đơn vị có đóng góp lớn cho ngân sách Tỉnh và giải quyết việc làm cho nông dân ở nơi khai quặng. Lào Cai có nhiều loại khoáng sản vào bậc nhất so với các tỉnh.

Với xuất đầu tư ban đầu khoảng 400 tỷ đồng cho một số hạng mục cần thiết để phục hồi 1000 tỷ đã đầu tư và khởi động một vùng lãnh thổ phía bắc, tăng nhịp độ phát triển, nâng cao đời sống văn hoá, thu nhập đồng bào các dân tộc miền núi. Cụm công nghiệp Tằng Loỏng và Khu kinh tế cửa khẩu hỗ trợ nhau tạo ra cơ cấu kinh tế mới cho Lào Cai: công nghiệp - thương mại- nông nghiệp và du lịch. Sở Công nghiệp đang tiếp tục hoàn thiện phương án và có kế hoạch kêu gọi đầu tư. Ðầu tư vào Lào Cai được hưởng ưu đãi mức cao nhất trong chính sách khuyến khích đầu tư trong nước.

Sa Pa sương mờ, nắng hửng, mưa rơi, gió thổi, mát mẻ trong ngày và quanh năm là địa điểm lý tưởng cho du khách, cho những ai có một chút lãng mạn, phiêu lưu, chưa đến Sa pa là chưa đến Lào Cai. Du khách có thể đi xe máy vượt qua 40 km từ Thị xã theo đường uốn quanh lưng núi lên độ cao 1400m, đến thị trấn Sa pa mới thấy sức lực, nhiệt tình và tiền bạc chi ra là xứng dáng với cảnh quan, khí hậu được tận hưởng. Ðến Sa Pa, chúng tôi vào Thác Bạc, dòng nước trời xanh đổ xuống trắng xoá, có người ví như là tóc tiên, nước mát lạnh như cốc nước có đá. Ở đây đang triển khai công trình dẫn nước từ Thác Bạc về Thị trấn.

Những “mái nhà” khổng lồ lợp trên sườn đồi cho những ngọn cây su su đang phủ xanh, gây nhiều ấn tượng cho chúng tôi, người ta bỏ ra vài chục triệu làm giàn chắc đất trời không phụ công. Rau, hoa quả Sa Pa có tiếng từ lâu song trở thành hàng hoá với số lượng lớn phụ thuộc nhiều vào khả năng đầu tư theo hướng chuyển đổi giống cây trồng, phụ thuộc vào thị trường và giá cước, chất lượng phương tiện vận tải, nếu không chỉ là phục vụ du khách tại chỗ.

Vào vườn hoa rừng Hàm Rồng mới thấy được sự hài hoà của tạo hoá và bàn tay con người, ngoài hoa lan với hàng trăm loài, chủ vườn dường như có ý trồng tất các loài hoa rừng, cây cảnh làm thoả mãn du khách đi trong sương mờ ảo khí hậu mát mẻ, quên đi nóng bực đời thường, hoà mình vào thiên nhiên, cổ tích. Cô gái cùng đi, đứng trong rừng hoa bảo chúng tôi chụp ảnh, làm thơ, cô ở Sa Pa một thời tuổi nhỏ, khi đó rừng rậm, nhiều muông thú, sáng ra hạt sương thành tuyết trên ngọn cỏ, cô cảm thấy Sa pa bớt lạnh hơn trong bầu khí hậu trái đất dang ấm, nóng lên.

Chợ phiên của người dân tộc không như chợ tình mà ai đó viết, nét sinh hoạt của người vùng cao ngàn xưa vẫn thế, mặc dù họ đi xe Minsk thay ngựa, hơn nữa họ giữ những phong tục riêng, không phải ai cứ biết tiếng dân tộc đã khám phá được. Những tốp phụ nữ người H’Mông vận khá nhiều đồ vải thêu, khoác chiếc gùi rộng gần bằng vòng tay, đựng đào, hoa, rau quả, cổ đeo rất nhiều đồ thổ cẩm, tay thoăn thoắt thêu. Họ xuống họp chợ và bán dạo trên phố, trong các lối đi vào nhà hàng, khách sạn. Chính quyền huyện Sa Pa mong muốn phát triển lên Thị xã nhưng vẫn giữ nguyên bản sắc và điều kiện sinh hoạt văn hoá của người vùng cao, tạo ra  “cái chợ riêng” cho đồng bào, chợ không thu lệ phí. Mục đích thương mại không lớn những ý nghĩa và giá trị văn hoá của các sắc màu dân tộc lớn hơn nhiều, một cán bộ người dân tộc làm ở Phòng Xây dựng nói thế.

Sa Pa nhạy cảm về phát triển du lịch, nhà nhà kinh doanh khách sạn nhà trọ, nhiều ngôi nhà cố gắng xây theo nét truyền thống (biệt thự kiểu trước kia) nhưng nhiều ngôi nhà vì lí do thiếu vốn hoặc thiên về nội thất đã gấp rút mọc lên đón khách, phá vỡ quy hoạch và kiến trúc không gian, hôm 30- 4 và 1-5 vừa qua đạt kỷ lục số du khách đến, nhiều nhà chưa hoàn thiện cũng đưa vào khai thác. Đêm mưa Sa Pa, côn trùng bay kín đen cửa kính mới hay rừng rất gần.

ĐỘNG LONG CA BÊN TRUNG QUỐC. Ngày chủ nhật nhân dân hai bên tấp nập đi lại thăm thân, tham quan, giấy thông hành của chúng tôi được cấp 1 lần đến Hà Khẩu trong 7 ngày, là nguời ngoài tỉnh Lào Cai do vậy chúng tôi phải ghi nơi ở Lào Cai, biên phòng Việt Nam hỏi chứng minh thư Lào Cai, không có nên phải dừng lại, thế rồi nhờ người nói khó với cán bộ phụ trách chúng tôi được qua. Thủ tục này khác so với cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Son), ở cửa khẩu Hữu Nghị có máy tính kết mạng trong ít phút biên phòng xác định ngay sai đúng trong giấy thông hành. Người Lào Cai cũng phải có chứng minh thư. Kể cũng lạ, giấy thông hành có ảnh do công an thị xã cấp tức là đủ thủ tục nhưng biên phòng chắc gì tin vào giấy đó nên họ yêu cầu chứng minh thư, được biết dân ở Thị xã có tới hai giấy thông hành! Nói vậy thôi, tôi thấy một người cầm cả xấp giấy thông hành đóng dấu, họ bảo là dân cửu vạn đi làm ăn nhiều lần rồi! và giấy kiểm dịch y tế 5000 đồng nhờ người khác mua hộ cũng được. Một nữ cán bộ biên phòng Trung Quốc không chịu lật trang giấy thông hành của tôi để đóng dấu, “cái tay máy” của thủ tục là thế. Cuộc sống cứ diễn ra tấp nập còn các thủ tục chỉ là thủ tục mà thôi.

Trong gia đình người Lào Cai sang bên Hà Khẩu có một chàng trai sang gặp người yêu là người Việt theo gia đình sang đó sinh sống vài năm. Cầu Kiều với thủ tục trên làm cho họ ít có điều kiện gặp nhau, cuối năm họ cưới, cô gái sẽ về lại Việt Nam làm vợ , làm dâu, mong thắm tình duyên đôi lứa với đám rước dâu lộng lẫy qua cầu Kiều.

Do mối quan hệ thăm thân, cô gái Trung Quốc dã phiên dịch cho gia đình Lào Cai và chúng tôi dến thăm động Long Ca cách cửa khẩu khoảng 60 km, có 10 km đường rừng núi. Ðộng mới, được một nhà đầu tư tư nhân Trung Quốc đầu tư tương đương với 14 tỷ đồng Việt Nam, rộng dài khoảng 1km được  tôn tạo, nạo vét bùn đất, dùng đèn màu thắp sáng,cùng các hình khối dựng theo các tích Trung Hoa, ngoài động là một hồ cá và bể bơi, một khách sạn cỡ vừa 4 tầng đang xây, việc rải nhựa 10 km đường núi khá tốn kém để khu du lịch thu hút nhiều khách. Ðất đồi rừng Trung Quốc có một thời trơ trống, bây giờ được phủ xanh bằng rừng cao su, chuối, dứa,... thị trấn bên đường nhựa thênh thang với quán ăn vắng vẻ, từng nhóm đàn ông chơi bài, họ bảo vào thủ phủ Côn Minh mới vui. Ðúng như một cán bộ Lào Cai nhận xét: các tỉnh trong nội địa hai nước coi cửa khẩu này chỉ là lối đi qua nên không chú ý đầu tư.

Chúng tôi vào động Long Ca, cách biên giới khoảng 3 giờ xe. Hướng dẫn viên bảo đây là điểm dừng của thầy trò Ðường Tăng đi Tây Trúc lấy kinh, họ thêu dệt khá lắm. Thực chất là động được làm mới do nạo vét bùn đất tiền sử, có đục đẽo lối vào. Ði mãi theo ánh sáng đèn rồi sang bên kia núi, quay vòng về chỗ cũ nháy ảnh trên thảm cỏ với những hình con vật ngộ ngĩnh.

Ðường về nhanh hơn. Trai gái sướng, cấu chí nhau trên xe.